Blog Erik Knol: AI wat is dat eigenlijk?

Artifical Intelligence (AI) of Kunstmatige Intelligentie (KI) komt steeds vaker in het nieuws. Velen kennen AI alleen maar van de negatieve nieuwsberichten over inbreuk op privacy en personalisatie van advertenties op internet, of van Hollywood blockbuster films als I Robot of Terminator. Ook hier komt AI meestal niet erg positief in beeld.


Vr 13 Mrt 2020

Reden genoeg dus om de vraag te beantwoorden wat kunstmatige intelligentie eigenlijk is en hoe ver AI tegenwoordig is ontwikkeld.

Wat is AI eigenlijk?
Dan moeten we eerst duidelijk hebben wat intelligentie eigenlijk is. Wilma Resing en Pieter Drenth, omschreven het begrip intelligentie ongeveer als: “Intelligentie is een conglomeraat van verstandelijke vermogens, processen en vaardigheden, zoals:
- abstract, logisch en consistent kunnen redeneren
- relaties kunnen ontdekken, leggen en doorzien
- problemen kunnen oplossen
- regels kunnen ontdekken in schijnbaar ongeordend materiaal
- met bestaande kennis nieuwe taken kunnen oplossen
- zich flexibel kunnen aanpassen aan nieuwe situaties
- zelfstandig kunnen leren, zonder directe en volledig instructie nodig te hebben.”

Als intelligentie al een lastig begrip is dan is artificial intelligence dat al helemaal. Er zijn dan ook veel definities in omloop. Ik vind de definitie van Andreas Kaplan en Michael Haenlein wel duidelijk. Zij definiëren artificiële intelligentie als "het vermogen van een systeem om externe gegevens correct te interpreteren, om te leren van deze gegevens en deze lessen te gebruiken om specifieke doelen en taken te verwezenlijken via flexibele aanpassing." Verder classificeren zij artificiële intelligentie in drie verschillende types AI-systemen:
- Analytisch: Analytische AI heeft enkel eigenschappen die consistent zijn met cognitieve intelligentie, die een cognitieve voorstelling van de wereld genereert en die leren te gebruiken op basis van vorige ervaringen om toekomstige beslissingen te beïnvloeden.
- Mens-geïnspireerd: Mens-geïnspireerde AI bevat elementen van cognitieve en emotionele intelligentie, begrip in aanvulling op cognitieve elementen, alsook menselijke emoties waarmee rekening wordt gehouden in het beslissingsproces.
- Vermenselijkte artificiële intelligentie: Vermenselijkte AI vertoont eigenschappen van alle types competenties (cognitieve, emotionele en sociale intelligentie) en is in staat zelfbewust te zijn in interacties met anderen.

Waar kennen we AI eigenlijk van?
Zonder dat we het misschien weten gebruiken we dagelijks AI, door bijvoorbeeld iets met Google op te zoeken, de translate functie te gebruiken, online bestellingen te doen bij Bol.com, Siri vragen te stellen of berichten te delen via facebook en vergeet je spam filters niet. Misschien hebben sommigen van jullie een robot grasmaaier of stofzuiger en in moderne auto’s zijn er opties als lane assist, adaptive cruise control en voor Tesla eigenaren auto parking. Onze smart phones, smart watches en smart wearables heten niet voor niets smart. Zij of de achterliggende computersystemen maken al lang gebruik van AI. Dit doen de producenten om ons leven makkelijker te maken omdat we niet onnodig veel hoeven te zoeken en te klikken. Als ik Google nieuws open, krijg ik nieuws items over onderwerpen die ik vaak bekijk of waar ik vaak naar gezocht heb en geen nodeloze artikelen waar ik bijna nooit in geïnteresseerd ben. Dat maakt mijn leven makkelijker want ik hoef niet nodeloos te scrollen of extra zoekwoorden in te voeren om te krijgen wat ik wil. Onderzoeksinstellingen doen dit om kanker- en medicijnonderzoek te verbeteren en te versnellen. Bedrijven doen dit ook om meer over ons, de gebruiker, te weten te komen en ons meer te verkopen. De reclames die ik online tegenkom zijn op mij toegespitst op basis van mijn surf- en zoekgedrag.

Welke soorten AI kennen we eigenlijk?
We onderscheiden Sterke en Zwake AI.  Sterke AI is er op gericht een computer te kunnen laten redenen en problemen op te laten lossen. Dit is ook het gebied waarin geprobeerd wordt een systeem zoveel mogelijk op een menselijke intelligentie te laten lijken. Het is ook het gebied waarin geprobeerd wordt een systeem een eigen computerintelligentie te laten ontwikkelen. Zwakke AI houdt zich bezig met oplossingen in deelgebieden van intelligentie zoals spraak-, patroon- en beeldherkenning. Hierin zijn de laatste decennia grote vorderingen gemaakt. Zo worden kampioenen in schaken, dammen en go tegenwoordig verslagen door computerprogramma’s en leert software zichzelf videogames te spelen in een razend tempo.

Een ander type onderscheid bestaat uit rule-based en learning-based AI. Rule-based AI is de oudste vorm van AI en gebruikt ‘als dit, dan dat’ regels die vooraf geprogrammeerd zijn. In principe is dit geen echte AI omdat alle antwoorden voorgeprogrammeerd zijn. Maar kan bij de gebruiker wel als intelligent overkomen.

Learning-based AI zijn systemen die met behulp van machine learning algoritmepatronen in data herkennen en hiervan leren. Deze vorm leunt zwaar op statistische methodieken. In tegenstelling tot rule-based AI, waarbij machines alleen intelligent gedrag vertonen dat geprogrammeerd is, geeft machine learning een computer de mogelijkheid om zelf regels te leren en de eigen prestaties te verbeteren.

Er zijn verschillende vormen van computer leren. Bij Supervised learning leert het systeem doordat een leraar voorbeelden uitlegt. Dan creëert de computer een model dat wordt getest en op basis van feedback wordt aangepast en verbeterd. Bij Reinforced learning leert het systeem  door een goed of fout antwoord. De computer krijgt een set van data en bepaalt uit zichzelf een initieel model, geeft daarna antwoord en krijgt een goed of fout feedback waarna de computer op basis van trial en error aanpassingen doet totdat er geen verbeteringen meer zijn in het aantal goede antwoorden. Bij Unsupervised learning leert het systeem zichzelf. Er wordt en set van data ter beschikking gesteld en de computer creëert een model waarbij het data clustert en uitkomsten genereerd zonder dat er goed of fout is. De computer genereert zijn eigen regels en past deze aan bij nieuwe informatie.

< Alle nieuwsberichten