In een eerdere column van mij vergeleek ik leiderschap met het leren autorijden. In het eerste geval word je direct het diepe ingegooid. In het tweede geval word je optimaal voorbereid met rijlessen, een theorie-examen én een praktijkexamen. Mijn vraag is nu: waarom gaan we zo slordig om met leiderschap? Dit intrigeert me enorm.

Geen simpele formule
Ervaringen (zoals in veel managementboeken beschreven) leren je dat er geen simpele formule bestaat voor succesvol leiderschap. Het is een menselijk proces vol met vergissingen, onvoorspelbaarheden, overwinningen, timing, de situatie aanvoelen en intuïtie. Goed voorbereiden is dus zinvol. Helpt het volgen van een training of het lezen van een managementboek? Ja, ze helpen je leiderschap beter te begrijpen, maar daadwerkelijk ondervinden doe je pas tijdens het experiment in de praktijk. Nou, we experimenteren volop. Maar we blijven wel regelmatig dezelfde fouten maken. Weer ter vergelijking: een eenmaal gemaakte fout bij het autorijden (botsen tegen een stilstaande auto) doe je niet zo snel weer; een ezel stoot zich immers niet tweemaal aan dezelfde steen.

Nieuwsgierigheid en openheid
Volgens Warren Bennis (veelgeciteerde managementgoeroe) zijn er drie eigenschappen cruciaal voor een succesvolle leider: (a) de vaardigheid om met tegenslagen om te gaan, (b) het zich kunnen aanpassen aan veranderende omstandigheden en (c) de eigenschap die zich het beste laat omschrijven als nieuwsgierigheid en openheid. Opmerkelijk, volgens mij komen de eerste twee ook goed van pas tijdens het (leren) autorijden.

Boobytraps
Die laatste is cruciaal en maakt deel uit van je persoonlijkheid. In hoeverre wil je horen wat de ander vindt, luister je naar medewerkers (en klanten), ben je nieuwsgierig? Die eerste twee zeggen ook iets van wat je kunt verwachten; leiderschap is een wereld van verrassingen, boobytraps, onverwachte wendingen; soms is niets wat het lijkt. En daar moet jij je als leidinggevende staande in zien te houden. Je wordt er nauwelijks op voorbereid, je moet een bepaalde persoonlijkheid hebben en de praktijk is weerbarstig, voorspellend en vol met ‘gevaren’. Leidinggeven een rotklus? Moeilijk te zeggen, maar weet wel waar je aan begint!