De kans is groot dat u langzamerhand gewend bent geraakt aan lage rentestanden. Minder dan 1% rente ontvangen op uw spaargeld is al heel normaal geworden. Onlangs werd een nieuwe mijlpaal bereikt, toen de rente op een Nederlandse staatsobligatie met een looptijd van tien jaar voor het eerst onder 0% zakte. In Duitsland kondigden de eerste banken onlangs aan dat ze de negatieve rente aan hun cliënten zullen gaan doorberekenen.
Vaak hoor je in commentaren dat Europa in een Japan-scenario verzeild dreigt te raken. Men bedoelt hiermee een vergrijzende economie, die jarenlang slechts mondjesmaat groeit en waar de inflatie heel laag is, of waar sprake is van deflatie (prijsdalingen). Hoewel je altijd moet oppassen met het vergelijken van twee zulke verschillende werelddelen, is het toch interessant om de omstandigheden in Japan tegen het licht te houden in vergelijking met Europa. Een extreem lage rentestand werd in Japan echter al in 2003 bereikt.
Wat is er sindsdien met de Japanse rente gebeurd? Deze heeft gedurende de twaalf jaar na 2003 geschommeld tussen 2,0% en 0%. Nogmaals, we moeten voorzichtig zijn met vergelijkingen maken en de situatie in Europa kent overeenkomsten maar ook verschillen. Toch sluit deze renteontwikkeling opmerkelijk goed aan bij onze visie dat de Europese rente langere tijd, wellicht jaren, laag zal blijven.
En dit heeft belangrijke gevolgen voor de belegger. Een obligatiebelegger is de afgelopen jaren verwend met een goede couponrente én substantiële koerswinsten. Ook dit jaar is het rendement op obligaties weer onverwacht hoog. Voor de komende jaren moeten de verwachtingen echter behoorlijk worden bijgesteld. Het historische rendement op obligaties als uitgangspunt nemen voor de toekomst lijkt me in ieder geval niet realistisch.
En de aandelenbelegger? Ook daar geeft de Japanse situatie wellicht een interessant inzicht. De Japanse economie heeft zich de afgelopen twaalf jaar niet erg florissant ontwikkeld. Het land heeft concurrentiepositie prijs moeten geven aan China en andere Zuidoost-Aziatische landen en heeft geleden onder natuurrampen. Voor de energievoorziening is men grotendeels aangewezen op het buitenland. En toch zijn er beursondernemingen die zelfs dan goed blijven presteren. De Japanse beurs is in die twaalf jaar gemiddeld rond 6% per jaar gestegen. Geen gek rendement, zeker gezien het karige rendement op obligaties, dat over dezelfde periode nog geen 1% per jaar bedroeg.