Wat een echtscheiding betekent voor de continuïteit van je onderneming

Ondernemers denken bij continuïteitsrisico's al snel aan ziekte, een grote klant die wegvalt of een opvolgingsvraagstuk. Een risico dat vaak buiten beeld blijft, terwijl het net zo hard kan ingrijpen op een bedrijf, is een echtscheiding van de directeur-grootaandeelhouder. Waar bij werknemers een scheiding vooral privé blijft, raakt die bij een DGA al snel het bedrijf zelf: de aandelen, de waardering, en soms zelfs de liquiditeitspositie. In de dagelijkse bedrijfsvoering wordt dit scenario zelden meegenomen in de risico-inventarisatie, terwijl de gevolgen minstens zo ingrijpend kunnen zijn als een tegenvallend kwartaal.

Het bedrijf als onderdeel van de boedel

Of een onderneming meetelt in een scheiding, hangt sterk af van de huwelijkse voorwaarden en het moment waarop de vennootschap is opgericht. Bij een huwelijk in gemeenschap van goederen, of bij voorwaarden die het ondernemingsvermogen niet expliciet uitsluiten, kan de waarde van het bedrijf gedeeltelijk in de verdeling vallen. Veel ondernemers gaan er onterecht van uit dat een BV automatisch privévermogen blijft, terwijl de praktijk aanzienlijk genuanceerder is. Vooral bij bedrijven die zijn gegroeid tijdens het huwelijk, ligt hier een reëel aandachtspunt.

Waardering van de onderneming, een spanningsveld

Zodra een bedrijf onderdeel wordt van de verdeling, komt de vraag naar de waarde ervan al snel op tafel, en dat is zelden een formaliteit. Goodwill, toekomstige orderportefeuille, onderhanden werk en de waarde van klantrelaties zijn lastig objectief vast te stellen, en beide partijen hebben vaak tegengestelde belangen bij een hoge of juist lage waardering. Een onafhankelijke bedrijfswaardering, uitgevoerd door een deskundige, voorkomt dat deze discussie zich puur op gevoel of aannames afspeelt. Voor ondernemingen met meerdere aandeelhouders komt daar nog bij dat een scheiding ook gevolgen kan hebben voor de andere partners, bijvoorbeeld wanneer een aandeelhoudersovereenkomst vooraf niet voorzag in dit scenario.

Liquiditeit en continuïteit onder druk

Het grootste risico zit vaak niet in de scheiding zelf, maar in de manier waarop een eventuele uitkoop wordt gefinancierd. Wanneer een deel van de bedrijfswaarde aan de ex-partner moet worden uitgekeerd, ontstaat al snel de vraag waar dat geld vandaan komt. Voor bedrijven zonder grote kasreserves kan dit leiden tot extra financiering, uitstel van investeringen, of in het ongunstigste geval druk op de operationele bedrijfsvoering op een moment dat de ondernemer toch al met een privésituatie bezig is. Een goede voorbereiding voorkomt dat een privékwestie zich vertaalt naar continuïteitsproblemen voor het bedrijf, en daarmee indirect ook voor personeel en klanten.

Personeel en klanten voelen het vaak als eerste

De impact van een scheiding blijft zelden beperkt tot de ondernemer zelf. Personeel merkt het aan een directeur die afwezig oogt in vergaderingen, aan besluiten die worden uitgesteld, of aan een sfeer op kantoor die anders is dan normaal, zonder dat iemand precies weet waarom. Klanten en leveranciers kunnen last krijgen van vertraagde reacties of een minder scherpe opvolging van lopende afspraken. Dat hoeft geen probleem te zijn als het kort duurt en het bedrijf verder gezond is, maar bij een langslepend scheidingstraject kan deze sluipende afleiding op termijn net zo veel schade aanrichten als een concreet financieel risico. Een tweede aandeelhouder, een sterke directiesecretaris of een interim-manager die tijdelijk meer verantwoordelijkheid draagt, kan in zo'n periode het verschil maken tussen een bedrijf dat overeind blijft en een bedrijf dat stilvalt.

Wat DGA's vooraf kunnen regelen

Veel van deze risico's zijn te beperken met tijdige afspraken, het liefst ruim voordat een scheiding aan de orde is. Huwelijkse voorwaarden die het ondernemingsvermogen helder afbakenen, een actuele aandeelhoudersovereenkomst met een scheidingsclausule, en een periodieke, onafhankelijke waardering van de onderneming geven houvast mocht een scheiding zich toch voordoen. Ondernemers die deze zaken pas regelen op het moment dat de relatie al onder druk staat, hebben doorgaans minder ruimte om tot een evenwichtige oplossing te komen dan wie dit vroegtijdig op orde heeft. Komt het toch tot een procedure, dan verloopt die via de rechtbank; op rechtspraak.nl staat algemene, onafhankelijke informatie over hoe een scheidingsprocedure in Nederland is opgebouwd.

Tijdig gespecialiseerd advies inschakelen

Omdat familierecht en ondernemingsrecht bij een DGA-scheiding samenkomen, is generiek advies vaak onvoldoende. Gespecialiseerde begeleiding rond echtscheiding ondernemer en DGA houdt zowel de privésituatie als de bedrijfscontinuïteit in het oog, en kan tijdig signaleren waar het bedrijf risico loopt. Voor ondernemers in de regio is De Brouwer Advocaten, Parklaan 11, 3016 BA Rotterdam een van de kantoren die deze combinatie van familierecht en ondernemersbelangen in de praktijk samenbrengt.

Een echtscheiding blijft in de kern een privéaangelegenheid, maar voor een DGA werkt die zelden geïsoleerd van het bedrijf. Wie continuïteit serieus neemt, doet er goed aan dit scenario net zo bewust mee te nemen in de bedrijfsvoering als andere risico's die met opvolging, ziekte of financiering te maken hebben. Niet omdat een scheiding waarschijnlijk is, maar omdat de gevolgen ervan, als ze zich voordoen, groter zijn dan de meeste ondernemers vooraf inschatten.